اثربخشی راهبرد یافتن کلمات کلیدی بر مؤلفه‌های درک مطلب و انتخاب راهبرد حل مسائل ریاضی در دانش‌آموزان پایه پنجم

هدف این پژوهش، بررسی اثربخشی آموزش راهبرد «یافتن کلمات کلیدی» بر عملکرد دانش‌آموزان پایه پنجم ابتدایی در حل مسائل کلامی‌ریاضی بود. پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش، نیمه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون–پس‌آزمون تک‌گروهی بود. جامعه آماری پژوهش را دانش‌آموزان پایه پنجم ابتدایی مدرسه محل خدمت پژوهشگر در سال تحصیلی ۱۴۰۴–۱۴۰3 تشکیل دادند که از میان آنان، ۲۹ دانش‌آموز به روش نمونه‌گیری در دسترس انتخاب شدند. مداخله آموزشی طی شش جلسه ۴۵ دقیقه‌ای و با تأکید بر آموزش غیرمکانیکی راهبرد یافتن کلمات کلیدی، تحلیل معنایی مسئله، تشخیص داده‌های مرتبط و انتخاب آگاهانه راهبرد حل اجرا شد. ابزار گردآوری داده‌ها، آزمون محقق‌ساخته «درک مسائل ریاضی و تعیین استراتژی حل مناسب» بود که روایی محتوایی آن به تأیید متخصصان رسید و پایایی آن با استفاده از ضریب آلفای کرونباخ برای کل آزمون 965/0 و برای مؤلفه‌های شناسایی کلمات کلیدی، درک مسئله و تعیین استراتژی حل به‌ترتیب 883/0، 916/0 و 916/0 به دست آمد. داده‌ها با استفاده از نرم‌افزار SPSS نسخه ۲۶ و به‌کارگیری آزمون ویلکاکسون برای رتبه‌های علامت‌دار تحلیل شدند و اندازه اثر نیز محاسبه گردید. نتایج نشان داد که آموزش راهبرد یافتن کلمات کلیدی موجب بهبود معنادار عملکرد دانش‌آموزان در مؤلفه‌های شناسایی کلمات کلیدی، درک مسئله و تعیین استراتژی حل شد(p<0,001). اندازه اثر مداخله در هر سه مؤلفه به‌ترتیب 629/0، 663/0 و 755/0 بود که بیانگر اثر بزرگ تا بسیار بزرگ مداخله آموزشی است. بر این اساس، می‌توان نتیجه گرفت که آموزش هدفمند و مبتنی بر تحلیل معنایی راهبرد یافتن کلمات کلیدی، می‌تواند به‌عنوان یکی از راهبردهای شناختی مؤثر در بهبود عملکرد دانش‌آموزان دوره ابتدایی در حل مسائل کلامی‌ریاضی مورد استفاده قرار گیرد. با این حال، به دلیل استفاده از طرح تک‌گروهی، تعمیم نتایج و استنتاج رابطه علّی نیازمند انجام پژوهش‌های تکمیلی با طرح‌های آزمایشی قوی‌تر است.