طراحی مشارکت علمی دانشجویی در دانشگاه خلاق و اثربخش: رویکردی بر پایه اجتماع کاوشگر

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار گروه تکنولوژی آموزشی،دانشکده روانشناسی وعلوم تربیتی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران. مدیر هسته پژوهشی بومی گرایی طراحی یادگیری و تولید رسانه های دیجیتال مبتنی بر فرهنگ ایرانی

2 دانشجوی دکتری مدیریت آموزش عالی، دانشگاه علامه طباطبائی تهران، ایران.

چکیده

هدف از پژوهش حاضر، طراحی مشارکت علمی دانشجویی در دانشگاه در چارچوب الگوی «دانشگاه به‌مثابه اجتماع کاوشگر یادگیرنده» است. هدف از پژوهش حاضر، طراحی مشارکت علمی دانشجویی در دانشگاه در چارچوب الگوی «دانشگاه به‌مثابه اجتماع کاوشگر یادگیرنده» است. در سال‌های اخیر، دانشگاه‌ها در سراسر جهان به سوی حکمرانی مشارکتی و یادگیری سازمانی حرکت کرده‌اند؛ اما در نظام آموزش عالی ایران، مشارکت دانشجویان در تصمیم‌گیری‌ها و سیاست‌گذاری‌ها اغلب در سطحی نمادین و غیرساختاری باقی مانده است. این پژوهش با رویکرد کیفی و اسنادی–تحلیلی و با هدف ارائه‌ی راهکارهای سیاستی مبتنی بر شواهد انجام شده است. در گام نخست، بیش از ۷۰ منبع شامل مقالات علمی، آیین‌نامه‌ها، و اسناد سیاستی گردآوری و با معیارهای علمی غربالگری به ۲۶ منبع کلیدی کاهش یافت. سپس با استفاده از روش تحلیل محتوای استقرایی، مؤلفه‌ها و روابط کلیدی مدل استخراج و مدل مفهومی اولیه طراحی شد. به‌منظور اعتبارسنجی مدل، ۱۰ نفر از خبرگان حوزه آموزش عالی و سیاست‌گذاری علمی مدل را ارزیابی کردند و میزان توافق آنان با استفاده از ضریب کاپای کوهن محاسبه گردید. نتایج نشان داد مقدار کاپا برابر با 0.82 بوده و از نظر آماری در سطح 0.01 معنی‌دار است که بر اساس معیار Landis و Koch (1977) بیانگر توافق بسیار بالا است. یافته‌ها نشان داد که مشارکت ساختاریافته‌ی انجمن‌های علمی دانشجویی می‌تواند چرخه‌ی تصمیم‌سازی، اجرا و بازخورد در دانشگاه را به چرخه‌ای یادگیرنده و بازتابی تبدیل کند و پیامدهایی چون شفافیت، پاسخ‌گویی، خودتنظیمی، خلاقیت سازمانی و تعلق نهادی را به دنبال داشته باشد. بدین ترتیب، مدل نهایی پژوهش چارچوبی مفهومی برای ارتقای دانشگاه به‌مثابه اجتماع کاوشگر و توسعه‌ی سیاست‌های مشارکتی در آموزش عالی ایران ارائه می‌دهد.

کلیدواژه‌ها