خط سیر داستان معلمان در سفر توسعه تدریس خلاقانه مبتنی بر هوش مصنوعی

امروزه معلمان در فرایند آموزش با دانش‌آموزانی مواجه‌اند که علاوه بر ضعف انگیزش برای یادگیری، در درک و یادگیری مفاهیم درسی نیز با دشواری روبه‌رو هستند. در چنین شرایطی، بهره‌گیری از شیوه‌های تدریس خلاقانه مبتنی بر هوش مصنوعی می‌تواند زمینه ارتقای انگیزش، بهبود کیفیت یادگیری و پاسخ‌گویی مؤثرتر به نیازهای متنوع یادگیرندگان را فراهم سازد. ازاین‌رو، پژوهش حاضر با هدف تبیین روایت سفر معلمان در توسعه تدریس خلاقانه مبتنی بر هوش مصنوعی انجام شد. این پژوهش از نظر هدف، اکتشافی–تبیینی و با رویکرد کیفی مبتنی بر روایت‌پژوهی انجام شد. میدان پژوهش شامل معلمان خلاق دوره ابتدایی شهر اصفهان بود که تجربه به‌کارگیری ابزارهای هوش مصنوعی در تدریس را داشتند. مشارکت‌کنندگان با استفاده از نمونه‌گیری هدفمند از نوع قضاوتی و تا دستیابی به اشباع نظری انتخاب شدند که در نهایت 26 نفر در پژوهش مشارکت کردند. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های بدون ساختار و روایت‌محور گردآوری و با استفاده از تحلیل مضمون روایی تحلیل شدند. یافته‌های پژوهش به استخراج 10 مضمون فراگیر شامل چالش‌های فردی، چالش‌های آموزشی، چالش‌های فناورانه، فرصت‌های فردی، فرصت‌های آموزشی، فرصت‌های فناورانه، ترس از اشتباه‌کردن، توسعه قابلیت‌های تدریس، ادغام تدریس با فناوری و دگردیسی حرفه‌ای منجر شد. نتایج نشان داد که سفر توسعه تدریس خلاقانه مبتنی بر هوش مصنوعی، فرایندی تدریجی و تحول‌آفرین است که از مواجهه معلمان با چالش‌هایی همچون کمبود سواد دیجیتال، محدودیت‌های آموزشی و فناورانه و ترس از اشتباه آغاز می‌شود و با یادگیری مستمر، توسعه قابلیت‌های حرفه‌ای، بازطراحی شیوه‌های تدریس، ادغام فناوری در فرایند آموزش و تحول در هویت حرفه‌ای معلمان تداوم می‌یابد. به‌طور کلی، این سفر نه‌تنها بیانگر پذیرش یک فناوری نوین، بلکه نشان‌دهنده دگردیسی فرهنگی، آموزشی و حرفه‌ای معلمان در مواجهه با الزامات آموزش هوشمند است. بر این اساس، فراهم‌سازی زیرساخت‌های فناورانه، توانمندسازی حرفه‌ای معلمان و بازنگری در سیاست‌ها و برنامه‌های تربیت معلم، می‌تواند زمینه توسعه پایدار تدریس خلاقانه مبتنی بر هوش مصنوعی را در نظام آموزشی فراهم سازد.